İran Üzerinden Dolarizasyon Hedef Alınıyor
Son dönemde sıkça dile getirilen bir iddia var. ABD’nin İran üzerinden yürüyen gerilimleri kullanarak dolarizasyon politikasından vazgeçtiği ve küresel servetin adresini bilinçli şekilde Çin’e kaydırdığı. Bu iddia ilk bakışta cazip görünse de, stratejik düzlemde daha dikkatli analiz edilmesi gerekir.
Öncelikle açık bir tespit yapmak gerekir. ABD’nin küresel gücünün temel taşı dolardır. Doların rezerv para olma özelliği, ABD’ye sınırsız borçlanma, düşük maliyetli finansman ve küresel ekonomik yönlendirme imkânı sağlar. Böyle bir sistemi bilinçli şekilde zayıflatmak, ABD açısından bir tercih değil, doğrudan bir güç kaybı anlamına gelir. Dolayısıyla “ABD dolardan vazgeçiyor” tezi, mevcut güç mimarisiyle çelişmektedir.
Ancak bu noktada önemli bir ayrım ortaya çıkar. ABD dolardan vazgeçmiyor olabilir; fakat doların hâkimiyeti fiilen aşınmaktadır.
İran bu sürecin merkezinde yer alan ülkelerden biridir. Yaptırımlar nedeniyle dolar sisteminin dışına itilen İran, petrol ticaretinde alternatif para birimlerine yönelmek zorunda kalmıştır. Bu durum, Çin gibi aktörler için önemli bir fırsat yaratmıştır. Çin, özellikle enerji ticaretinde Çin’in para birimi Yuan’ın kullanımını artırarak dolar dışı bir ticaret ağı kurmaya çalışmaktadır.
Burada kritik olan şudur. Bu bir ABD stratejisi değil, ABD’ye rağmen gelişen bir kırılmadır.
İran üzerinden kurulan baskı, kısa vadede ABD’nin jeopolitik hedeflerine hizmet ederken; uzun vadede dolar sisteminin dışında kalan ülkelerin alternatif arayışlarını hızlandırmaktadır. Bu da dolaylı olarak Çin’in elini güçlendirmektedir. Çin, bu boşluğu stratejik bir sabırla doldurmakta ve küresel ticarette kendi para birimini daha görünür hale getirmektedir.
Dolayısıyla “servet transferi” kavramı burada doğrudan bir aktarımı değil, küresel ağırlık merkezinin yavaş yavaş yer değiştirmesini ifade eder. Sermaye, kriz ve belirsizlik dönemlerinde güvenli limanlara yönelir. ABD hâlâ en büyük güvenli liman olmaya devam etse de, alternatif merkezlerin oluşmaya başlaması dikkat çekicidir.
Sonuç olarak İran, bu büyük dönüşümün nedeni değil; tetikleyici unsurlarından biridir. ABD, dolar sistemini korumaya çalışırken; Çin, ortaya çıkan boşlukları stratejik fırsata çevirmektedir.
Bu çerçevede en doğru tespit şu olacaktır. Küresel sistem, tek kutuplu dolar düzeninden çok kutuplu bir finansal mimariye evrilmektedir.
Bu dönüşüm, planlı bir servet transferinden ziyade; jeopolitik gerilimlerin, ekonomik zorunlulukların ve güç dengelerinin doğal sonucudur.
Dış ticaret dengeleri açısından temkinli olmak isteyenler, dolar yerine alternatif döviz birimleri ile ticaretlerini yönetmeleri önemli bir adım olacaktır.
Dr. Mehmet Emin TATLI
Gaziantep Haberler Gaziantep Sağlık Son Dakika News Narkoz haber
Gaziantep Haber, Narkoz Haber, Gaziantep Son Dakika, Gaziantep haberleri, Gaziantep ile ilgili son haberler, Gaziantep gündem haberleri, Gaziantep son gelişmeler
