Kooperatif mi, Müteahhit mi? Gaziantep’in “Lüks” İmtihanı
Son günlerde Gaziantep sokaklarında başımızı ne yana çevirsek devasa billboardlar bizi selamlıyor: “Ekolojik Bölgede Ultra Lüks Daireler!” Üstelik altında bir inşaat devinin değil, bir esnaf yapı kooperatifinin imzası var: S.S. KÜSGET Esnaf Konut Yapı Kooperatifi.
İlanlardaki parıltı göz kamaştırıcı; “Sabit ödeme”, “Ara ödeme yok”, “Teslimde ödeme yok”… İnsan ister istemez durup düşünüyor: Biz kooperatifçiliği, dar gelirli vatandaşın, emeğiyle geçinen esnafın başını sokacak bir yuva sahibi olması için “imece” usulü dayanışma sergilediği bir yapı olarak bilirdik. Peki, ne ara bu dayanışma ruhu yerini agresif bir pazarlama stratejisine ve lüks konut yarışına bıraktı?
Mevzuatın Ruhu mu, Ticaretin Kârı mı?
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun ruhu “yardımlaşma” üzerine kuruludur. Bir yapı kooperatifinin temel amacı, ortaklarına “maliyetine” konut üretmektir. Ancak bugün karşımızdaki tablo, kooperatifçilikten ziyade bir emlak ofisi veya banka iştiraki gibi hareket eden bir yapı profili çiziyor.
Şehrin en pahalı reklam alanlarını süsleyen bu dev bütçeli kampanyaların faturası kimin cebinden çıkıyor? Eğer bu maliyetler kooperatif ortaklarının aidatlarından karşılanıyorsa, ortada ciddi bir yönetim etiği sorunu var demektir. Yok eğer bu bir “satış” stratejisiyse, o zaman şu soruyu sormak kaçınılmaz oluyor: Siz bir dayanışma örgütü müsünüz, yoksa vergi muafiyetlerinden faydalanan bir ticari şirket mi?
“Sabit Fiyat” Bir Vaat mi, Yoksa Serap mı?
Ekonominin gerçekleri ortada. İnşaat maliyet endekslerinin her ay rekor kırdığı, demir ve çimento fiyatlarının yerinde durmadığı bir konjonktürde bir yapı kooperatifinin “sabit fiyat” garantisi vermesi yasal olarak da teknik olarak da büyük bir risk barındırıyor.
Hukukçular uyarıyor: Kooperatiflerde “açık kapı” ilkesi gereği, maliyet artışları ortaklara yansıtılmak zorundadır. Yarın bir gün “maliyetler arttı, şu kadar ek ödeme yapmanız gerekiyor” dendiğinde, bugün o ışıltılı billboardlara kanarak imza atan esnafın hali ne olacak? Sabit fiyat vaadiyle üye toplamak, bugün için bir pazarlama başarısı gibi görünse de yarın büyük bir toplumsal mağduriyetin kapısını aralayabilir.
Esnafın Adı, Lüksün Reklamı
En acı verici olanı ise “Esnaf” isminin bu denli “Ultra Lüks” vurgusuyla yan yana getirilmesi. Gaziantep’in alın teriyle geçinen küçük esnafı, fahiş kira artışları ve geçim derdiyle boğuşurken; onların adını taşıyan bir yapının “ekolojik bölgede lüks yaşam” pazarlaması yapması, kooperatifçiliğin asıl hedef kitlesinden ne kadar uzaklaştığının en somut kanıtıdır.
Sonuç olarak kamuoyu şu soruların cevabını bekliyor:
-
Bir yapı kooperatifi, neden üye kaydı değil de “daire satışı” yapar gibi reklam verir?
-
Vergi muafiyetleri ve kamusal imkanlar, “ultra lüks” projeler üretmek için mi kullanılmalı?
-
Yarın maliyet farkları ortaya çıktığında, “sabit fiyat” sözü veren yönetim bu farkı kendi cebinden mi karşılayacak?
Gaziantep halkı ve esnafı, süslü billboardlara değil, şeffaf bir yönetime ve kooperatifçiliğin o eski, dürüst ruhuna ihtiyaç duyuyor. Unutulmamalıdır ki; ticaretin kuralları serttir ama kooperatifçiliğin kuralları adalettir.
1. Kooperatiflerin Amacı ve Ticaret Yasağı
Kooperatifler, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca, ortaklarının ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlamak amacıyla kurulan değişir ortaklı teşekküllerdir.
Esas Nokta: Kooperatifler kâr amacı güden ticari şirketler değildir. Normal şartlarda dışarıya (üye olmayanlara) satış yapmak veya kâr odaklı reklam vermek kooperatif mantığına aykırıdır.
2. Reklam ve Tanıtım Mevzuata Uygun mu?
Mevzuat açısından bu tür ilanlar genellikle ikiye ayrılır:
Yeni Üye Kaydı İçin İlan: Kooperatifin inşaat projesini tamamlamak için eksik olan ortak sayısını tamamlamak amacıyla ilan vermesi yasak değildir. Ancak bu ilanların dili “daire satışı” gibi değil, “ortaklık payı devri” veya “kooperatife üye alımı” şeklinde olmalıdır.
Ticarete Dökme Sorunu: İlandaki “Ultra Lüks”, “Teslimde Ödeme Yok” gibi ifadeler, bir dayanışma örgütünden ziyade ticari bir işletme (müteahhitlik firması) görüntüsü vermektedir. Eğer kooperatif, elindeki fazla konutları üye olmayan üçüncü kişilere kâr amacıyla satmaya çalışıyorsa, bu durum vergi muafiyetlerinin kaybına ve Ticaret Bakanlığı denetiminde usulsüzlük olarak değerlendirilmesine yol açabilir.
3. Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kooperatiflerin bu denli büyük “reklam hamlelerine” girişmesi genellikle şu riskleri barındırır:
Vergi Statüsü: Kooperatifler belirli şartlar altında KDV ve Kurumlar Vergisi muafiyetinden yararlanır. Ancak ticari bir şirket gibi dışarıya satış ve pazarlama yapmaya başladıklarında bu muafiyetleri kaybedebilirler.
Sabit Fiyat Garantisi: İlanda “Sabit Ödeme” denmesi, yüksek enflasyon ortamında kooperatifler için risklidir. Kanunen kooperatiflerde asıl olan “maliyetine konut”tur. Eğer maliyet artarsa, ortaklardan ek ödeme (aidat artışı) talep edilmesi yasal bir zorunluluktur. “Sabit fiyat” vaadi genellikle hukuken tartışmalıdır.
Özetle: Bir kooperatifin üye bulmak için ilan vermesi yasak değildir; ancak ilanın dili ve içeriği bir “ticari satış” gibi kurgulanmışsa, bu durum kooperatifçilik ruhuna ve denetim esaslarına aykırılık teşkil edebilir. Bu tür yapılar genellikle “Müteahhitlik Kooperatifçiliği” olarak adlandırılır ve bakanlık denetimlerinde mercek altına alınırlar.
Gaziantep Haberler Gaziantep Sağlık Son Dakika News Narkoz haber
Gaziantep Haber, Narkoz Haber, Gaziantep Son Dakika, Gaziantep haberleri, Gaziantep ile ilgili son haberler, Gaziantep gündem haberleri, Gaziantep son gelişmeler
